Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu - Nguyễn ÁI Quốc

1. Tìm hiểu chung

a. Xuất xứ:

- Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu là truyện ngắn trong tập Truyện kí Nguyễn Ái Quốc, viết bằng tiếng Pháp đầu những năm 20 của thế kỉ XX ở Pháp.

- Đoạn trích kể về trò lố thứ tư, trò lố cuối cùng do toàn quyền Va - ren bày ra tưởng đề cao bản thân và nước Pháp nhưng ngược lại mua cười cho thiên hạ.

b. Bố cục: 3 đoạn

- Đoạn 1 (Từ đầu … đến "Phan Bội Châu vẫn bị giam trong tù"): Lời hứa của Va-ren với Phan Bội Châu.

- Đoạn 2 (Tiếp theo … đến "không hiểu Phan Bội Châu"): Những trò lố của Va-ren với cụ Phan Bội Châu.

- Đoạn 3 (Còn lại): Thái độ của Phan Bội Châu.

2. Giá trị nội dung và nghệ thuật

a. Nội dung

Tác phẩm khắc họa một cách rất sắc nét hai nhân vật với hai tính cách, đại diện cho hai lực lượng xã hội hoàn toàn đối lập nhau trên đất nước ta thời pháp thuộc: Va-ren là kẻ gian trá, lố bịch, đại diện cho thực dân Pháp phản động ở Đông Dương. Phan Bội Châu kiên cường, bất khuất, xứng đáng là bậc anh hùng, vị thiên sứ, đáng xả thân vì độc lập, tiêu biểu cho khí phách dân tộc Việt Nam.

b. Nghệ thuật

- Sử dụng triệt để biện pháp tương phản, đối lập nhằm khắc họa hai hình tượng nhân vật đối lập

- Lựa chọn các chi tiết miêu tả độc đáo, giàu ý nghĩa tượng trưng

- Sáng tạo hình thức ngôn ngữ độc thoại

- Giọng văn sắc sảo, hóm hỉnh

- Giàu khả năng liên tưởng, hư cấu.

Sơ đồ tư duy "Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu":

Tác phẩm "Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu" - Nguyễn Ái Quốc

• I. Bối cảnh ra đời
  • Thời gian: 1925
  • Địa điểm: Pháp
  • Hoàn cảnh lịch sử:
    • Sự thất bại của phong trào yêu nước theo lối cũ (Phan Bội Châu)
    • Sự bế tắc của con đường cứu nước trước đó
    • Nguyễn Ái Quốc tìm đường cứu nước mới, tiếp cận chủ nghĩa Mác-Lênin
• II. Nội dung chính
  • 1. Phân tích, phê phán lối cứu nước của Phan Bội Châu
    • Điểm yếu:
      • Tin vào sự giúp đỡ của các đế quốc (Pháp, Nhật)
      • Chủ trương bạo động khởi nghĩa thiếu chuẩn bị
      • Chủ quan, duy ý chí, không dựa vào thực tế
    • Thể hiện qua:
      • Sự ngây thơ, ảo tưởng của Phan Bội Châu khi tin vào lời hứa của Va-ren
      • Sự thất vọng, vỡ mộng của Phan Bội Châu khi bị Va-ren lừa
  • 2. Vạch trần bản chất xảo quyệt, lừa bịp của chủ nghĩa thực dân Pháp
    • Va-ren:
      • Đại diện cho chính sách "chia để trị" của thực dân Pháp
      • Giả vờ ủng hộ, giúp đỡ Phan Bội Châu để lợi dụng
      • Bản chất là kẻ xảo quyệt, vô đạo đức
    • Thể hiện qua:
      • Lời nói, hành động mị dân, lừa bịp của Va-ren
      • Sự thật về mục đích thực sự của Va-ren
  • 3. Khẳng định con đường cứu nước mới - Chủ nghĩa Mác-Lênin
    • Ngầm chỉ ra:
      • Cần phải dựa vào lực lượng của quần chúng nhân dân
      • Cần phải có một hệ tư tưởng đúng đắn, khoa học
      • Cần phải tự lực cánh sinh, không ỷ vào người khác
• III. Giá trị nghệ thuật
  • Thể loại: Tiểu phẩm trào phúng
  • Ngôn ngữ:
    • Sử dụng ngôn ngữ châm biếm, mỉa mai, đả kích
    • Sử dụng nhiều yếu tố hài hước, trào lúng
    • Ngôn ngữ sắc sảo, tinh tế
  • Nhân vật: Xây dựng nhân vật điển hình, có tính khái quát cao
• IV. Ý nghĩa tác phẩm
  • Góp phần thức tỉnh lòng yêu nước của nhân dân Việt Nam
  • Vạch trần bản chất của chủ nghĩa thực dân và các thế lực phản động
  • Khẳng định con đường cứu nước đúng đắn của Nguyễn Ái Quốc