Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu (Trần Tế Xương)

1. Tiểu sử

- Trần Tế Xương (1870 - 1907) thường gọi là Tú Xương.

- Quê quán: làng Vị Xuyên - huyện Mĩ Lộc - tỉnh Nam Định (nay thuộc phường Vị Hoàng, thành phố Nam Định).

- Cuộc đời ngắn ngủi, nhiều gian truân.

2. Sự nghiệp văn học

a. Tác phẩm chính

- Với khoảng trên 100 bài, chủ yếu là thơ Nôm, gồm nhiều thể thơ (thất ngôn bát cú, thất ngôn tứ tuyệt, lục bát) và một số bài văn tế, phú, câu đối,...

b. Phong cách nghệ thuật

- Thơ của Tế Xương có sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố hiện thực, trào phúng và trữ tình trong đó trữ tình là gốc.

- Với giọng văn châm biếm sâu cay, thơ văn của ông đã đả kích bọn thực dân phong kiến, bọn quan lại làm tay sai cho giặc, bọn bán rẻ lương tâm chạy theo tiền bạc, bọn rởm đời lố lăng trong buổi giao thời.

Sơ đồ tư duy tác giả Trần Tế Xương:

Trần Tế Xương (1870 - 1907) thường được gọi là Tú Xương.

Quê quán của ông là làng Vị Xuyên, huyện Mĩ Lộc, tỉnh Nam Định (nay thuộc phường Vị Hoàng, thành phố Nam Định).

Cuộc đời ông ngắn ngủi và nhiều gian truân.

Ông có khoảng trên 100 bài thơ, chủ yếu là thơ Nôm với nhiều thể loại khác nhau như thơ lục bát, thơ thất ngôn bát cú, thất ngôn tứ tuyệt, cùng một số bài văn tế, phú, câu đối.

Thơ của Tế Xương kết hợp hài hòa giữa yếu tố hiện thực, trào phúng và trữ tình, trong đó trữ tình là chủ đạo.

Với giọng văn châm biếm sâu cay, thơ văn của ông đã đả kích bọn thực dân phong kiến, quan lại làm tay sai, những người bán rẻ lương tâm và những kẻ sống giả tạo trong thời kỳ giao thoa.

1. Tìm hiểu chung

a. Xuất xứ

Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu còn có tên gọi khác là Vinh khoa thi Hương, được sáng tác năm 1897

b. Bố cục: 4 phần (Đề – Thực – Luận – Kết)

- Đề (2 câu đầu): Chế độ thi cử ở nước ta cuối thế kỉ XIX

- Thực (2 câu tiếp): Hình ảnh các sĩ tử khi đi thi

- Luận (2 câu tiếp): Hình ảnh những ông bà lớn

- Kết (2 câu cuối): Thái độ phê bình của nhà thơ với kì thi

c. Thể loại: thơ

d. Phương thức biểu đạt: biểu cảm kết hợp miêu tả

2. Giá trị nội dung, nghệ thuật

a. Giá trị nội dung

Bài thơ ghi lại cảnh “nhập trường” vừa ghi lại cảnh lễ xướng danh qua đó nói lên tâm trạng đau đớn, chua xót của nhà thơ trước hiện thực mất nước, giao thời nhốn nháo, nhố nhăng.

b. Giá trị nghệ thuật

- Nghệ thuật đối, đảo ngữ

- Ngôn ngữ có tính chất khẩu ngữ, trong sáng, giản dị nhưng giàu sức biểu cảm

Sơ đồ tư duy văn bản Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu:

—Gó tên gọi khác là Vinh khoa thi Hương, được sáng tác năm 897.

Xuất xứ: Bài thơ được lấy từ chế độ thi cử ở nước ta cuối thế kỷ XIX.

Phần Đề (2 câu đầu): Mô tả chế độ thi cử.

Phần Thực (2 câu tiếp): Miêu tả hình ảnh các sĩ tử khi đi thi.

Phần Luận (2 câu tiếp): Miêu tả hình ảnh những người lớn tuổi.

Phần Kết (2 câu cuối): Thể hiện thái độ phê bình của nhà thơ đối với kỳ thi.

Phương thức biểu đạt: Bài thơ sử dụng biểu cảm kết hợp miêu tả.

Nội dung: Bài thơ ghi lại cảnh "nhập trường" và lễ xướng danh, qua đó nói lên tâm trạng đau đớn, chua xót của nhà thơ trước hiện thực nước nhà trong giai đoạn giao thời.

Ngôn ngữ: Sử dụng ngôn ngữ khấu ngữ, trong sáng, giản dị nhưng giàu sức biểu cảm.